Een echte ‘Indian summer’ hebben we dit jaar, met veel zonnige nazomer-dagen. Zaterdag 18 september jl. was zo’n dag. We kijken terug op een geweldige bijna zomers te noemen Zandkastelen-dag in Bergen aan Zee waarop we in de ochtend aan een ambitieus groot zandkasteel begonnen in het kader van ons 20-jarig bestaan.

Er is flink geschept door kinderen en volwassenen, heel wat zand verzet 😉 Het kasteel kreeg een ware ‘toegangsbrug’ over ‘de gracht’ naar de binnenplaats. Aan de afwerking van het ‘fort’ is dit jaar minder aandacht besteed. Lekker pootje baden en poedelen voor kleintjes leek meer in trek, net als een eigen klein kasteeltje bouwen of ander spel op het strand met zand en de schepjes. 

Met de vloed trokken velen zich even terug op de binnenplaats achter de muren van ‘t kasteel om te kijken wat er zou gebeuren. Je kon daar lang droge voeten houden, totdat ‘zoute kwel’ onder de muren door de boel toch blank zette. Maar eigenlijk wonnen de bouwers het van de zee, want toen het eindelijk eb werd stond achter de slotgracht het karkas van de muren nog fier overeind!

Een gezellige feestdag, met genoeg tijd om een praatje te maken, te helpen spitten en te observeren onder het genot van een snack, appeltje of drankje. 

Het was zelfs warm genoeg om een duikje in zee te kunnen nemen! 

Dat was het grootste cadeau deze ‘verjaardag’ van Springzaad: heerlijk weer,

veel deelnemers, jong en oud, leuke ontmoetingen, een ongedwongen sfeer.

Eind van de middag werd het Springzaad – ‘kampement’ opgebroken en keerden de genodigde kinderen en andere gasten terug naar huis.

Met een aantal partners hebben we in de avond in de luwte tegen de duinhelling aan hangend, zitten kijken naar een mooie glinstering op het water. 

Herfst- en najaarsactiviteiten

En dan is daar toch plots de herfst in oktober, het laatste kwartaal van dit jaar. 

We hebben als bestuur de eerste week van oktober overleg over de nadere invulling en vormgeving van de dagen welke we dit jaar nog organiseren. 

Zaterdag 30 oktober is er een excursie naar Kortrijk in België waar een aantal locaties worden bezocht. 

Een programma in Nijmegen e.o. waar interessante locaties worden bezocht is in voorbereiding evenals een symposium.

Er worden professionals benaderd voor een bijdrage en naar geschikte locaties en data gekeken 

Behalve informatie halen tijdens deze excursies en dagen is er ruimte om onderling informatie uit te wisselen en ook zelf mee te praten en mee te denken en richting te geven aan spelen in het groen.

We informeren je als partner zodra ‘t programma in detail bekend is, maar houd zelf ook de agenda op de website en je mailbox in de gaten, zodat je zeker niets mist. 

We hopen elkaar binnenkort te zien,Een goede herfst gewenst!

Bestuur Springzaad

Een transparante buitenlesplek ontwerpen voor het groene schoolplein, zodat het voor leerkrachten makkelijker is om meer buitenlessen te verzorgen in alle weersomstandigheden. Nog meer kansen om kinderen groen op te laten groeien. Dat is wat Petra Wevers/ KrachtigBuiten, procesondersteuner van de Schoolpleinen van de Toekomst (regionaal consulent van West-Brabant) voor ogen staat. 

Het idee is niet een gebouw met nog meer stenen, maar een object dat opgaat in de groene omgeving.  Daarom kwam Petra met een voorstel om het gebruik van groene schoolpleinen te optimaliseren.

Hoe dit ontwerp tot stand is gekomen en hoe dit beschikbaar gesteld wordt: lees hieronder verder…….. 

Na een zoekopdracht binnen haar netwerk (zoals ook Springzaad) is Petra samen met de Bredase architect Daan Bolier aan de slag gegaan in opdracht van de provincie Noord-Brabant. 

Het voorontwerp is inmiddels aan de provincie gepresenteerd: Een cafetariamodel waarbij scholen op basis van meerdere varianten en opties zelf een buitenlesplek kunnen samenstellen dat aansluit bij de wensen van de school en past bij het beschikbare budget. Denk daarbij aan (deels) overdekken met een (demontabel) doek, een pergola of een groen dak, waar buiten en dichtbij de natuur beleefd wordt. En het al dan niet toevoegen van een werkplaats en berging voor (tuin-)gereedschappen voor moestuinieren, onderzoeksmateriaal voor natuur- en milieueducatie, een elektrapunt voor technieklessen zoals het timmeren van vogelhuisjes. Natuurlijk zitten er modules in voor het ontkoppelen van het regenwater, zichtbaar gemaakt voor watereducatie (een transparante regenpijp en regenton). 

Het buitenleslokaal wordt duurzaam, natuur-inclusief gebouwd met overwegend ecologische en/of circulaire materialen.   

Zodra het ontwerp definitief is, inclusief bouwkundige uitwerking en technische toetsing bij verschillende (onderwijs-) specialisten, en gereed is voor uitvoering wordt dit verder gedeeld. Houd onze Nieuwsbrief in de gaten. 

Waarom binnen zitten als je buiten ook kunt rekenen! Kbs Effen – Breda

Auteur: Petra Wevers/ KrachtigBuiten en Springzaad regioconsulente Noord-Brabant

Samen genieten van een natuurlijk speelplein

Het was een volledig versteend marktplein. Hier en daar wat plantenbakken en veel zwerfafval. 

Deze zomer maakte NINOK in opdracht van de Gemeente Amsterdam voor dit plein een houten speelplaats. We hadden geluk en troffen de enige twee weken zon van deze zomer. Iedereen uit de wijk kwam een kijkje nemen. Kinderen waren al halverwege het project niet meer te houden: ‘mag ik de octopus knuffelen?’, werd een veelgehoorde zin. De knusse zitjes werden direct ingenomen door tieners, ouders en kantoor-lunchers.  

En wij? Wij kijken reikhalzend uit naar meer van deze geweldige projecten!

NINOK Houtwerk is een meubelmakerij in Amsterdam-West. 

In de afgelopen tien jaar hebben wij ons gespecialiseerd in eerlijke, duurzame inrichting. Om dat te kunnen realiseren, hebben we ook een eigen zagerij opgezet waarmee we lokaal hout tot planken en balken zagen. 

We zijn blij te kunnen melden dat onze klantenkring groeit. Steeds meer mensen en bedrijven zien het belang van ‘schoon’ meubilair.

Tussen onze keukens, kantines en kasten door, krijgen we af en toe ook aanvragen waar we dus echt van gaan glimmen: 

Een speelhuisje en zandbak op het dakterras van het Blijf van Mijn Lijf Huis. Wat een bijzondere opdracht was dat!

Het inrichten van een hondenkennel met een 8 meter lange replica van de Golden Gate Bridge. Ook zo’n topper. 

En het inrichten van Plein 40-45, in Amsterdam Nieuw-West, waar de inleiding van dit artikel over gaat. Het ontwerp is van HUNC en wij mochten het uitvoeren. En hoe kwam HUNC bij ons terecht? Precies om onze doelstellingen: lokaal hout, lokaal gezaagd, alle afwerking eco-vriendelijk. En natuurlijk het uitgangspunt dat we het van blijvende kwaliteit kunnen uitvoeren.

Het is het grootste project dat we tot nu toe hebben uitgevoerd met onze zagerij en meubelmakers. Best spannend, maar na al die jaren ervaring, al die projecten en grote verbouwingen te hebben gemanaged, hadden we wel vertrouwen in onszelf. Die bevestiging kregen we bij de typekeuring na voltooiing van het plein: met vlag en wimpel geslaagd! 

Ga zelf eens een kijkje nemen, het speelplein staat naast ‘De Kas’, je herkent het wel. En volwassenen mogen natuurlijk ook op de slangenstapel spelen en in de chill-netten hangen. 

Wij van NINOK, komen graag met je in contact, als jij een ontwerper bent van speelpleinen of een hovenier, die creatief buitenmeubilair nodig heeft. 

Omdat wij ons eigen hout zagen, zijn we creatief, flexibel en snel! En als ervaren meubelmakers hebben we dus echt voor alles een oplossing. 

NINOK Houtwerk 

Nienke Verschuur

Nieuwpoortkade 2a

1055RX Amsterdam

020-7220864

www.ninok.nl

info@ninok.nl

Zes basisscholen krijgen in totaal 400.000 euro subsidie van de gemeente Rotterdam. Daarmee kunnen zij hun schoolpleinen groener en klimaatvriendelijker maken. IVN Natuureducatie begeleidt de scholen stapsgewijs in het vergroeningstraject. Op ‘reis’ komen we tot een lange termijn visie  voor zowel het fysieke ontwerp als het daadwerkelijke gebruik van het leer- en speelplein. Leerlingen denken mee over het ontwerp en leerkrachten leren tijdens de Buitenlestraining hoe ze buiten les kunnen geven. Afgelopen juni stond ik klaar om een aantal inspiratiesessies te begeleiden in De Speeldernis met een afvaardiging van de scholen. ‘Hoe spelen en leren kinderen? Welke elementen  willen wij op ons nieuwe plein?’  Onmisbaar element was de Inspiratiemap Groene schoolpleinen van Springzaad! 

In deze regenachtige weken in juni lieten scholen zich niet weerhouden om gewoon naar De Speeldernis te komen. “Er is geen slecht weer, alleen slechte kleding”. Al was natuurlijk niet iedereen even voorbereid… De afvaardiging bestond uit kinderen uit verschillende leeftijden en groepen, leerkrachten, ouders en soms de ontwerper. De Speeldernis is natuurlijk een walhalla van speelnatuur. Gegarandeerd plezier! Zelfs (of juist?)  in de regen! De opzet was dat na een korte gezamenlijke en zintuigelijke verkenning van het terrein de kinderen lekker vrij konden spelen. De leerkrachten, ouders en ontwerpers kregen wat vragen mee en moesten de kids observeren. Hoe speelt een kind? Wat is er nodig? Na het ravotten werd het tijd voor serieuze zaken. Hoe tof dat je zelf als kind mag meedenken over je eigen speel- en leeromgeving?! 

Na terugkomst in het lokaal en de grote afdroog- en verkleedsessie begonnen we met het ophalen van ideeën. Onmisbaar element waren de fotocollages van Springzaad! Het is natuurlijk best abstract om alles te verzinnen, dus een visuele leidraad was een hele fijne zet. De Springzaad inspiratiemap met 23 thematische fotocollages van heel diverse speelnatuur is speciaal ontwikkeld voor gebruik bij schoolpleinprojecten. Je kunt deze op verschillende manieren inzetten. In het lokaal lagen de kaarten uitgelegd en ik vroeg de kinderen langs te lopen, al dan niet in kleine groepjes. Overleg eens met elkaar welke 3 elementen je écht op je eigen plein zou willen en waarom. Kijk maar eens goed.

In een kringgesprek werden ideeën constructief uitgewisseld en zelf heb ik het gevat in een visual die direct mee naar school terug ging en in de hal of lerarenkamer gehangen kan worden. Ook een mooi aanknopingspunt voor de ontwerper die in een later stadium echt het ontwerp gaat tekenen. Die zal vast ook teruggrijpen op die handige Springzaadfotocollages! ‘Dit moet echt ons schoolplein worden’, is de conclusie van één van de leerlingen. Anderen vragen of ze volgend jaar weer naar De Speeldernis gaan. Op hun eigen plein zien ze het liefst de volgende elementen terugkomen: een buitenlokaal, planten en beestjes, losse onderdelen om bijvoorbeeld hutten te bouwen, een klimparcours, boomstammen om op te balanceren en aardbeien om te eten. 

Groene Revolutie Schoolpleinen

De inspiratiesessies zijn een onderdeel van de Groene Revolutie Schoolpleinen van IVN Natuureducatie. Wij begeleiden scholen om te komen tot een groen, duurzaam schoolplein. In onze aanpak staat het kind centraal. Daarom betrekken wij leerlingen bij het hele proces van ontwerp tot oplevering.

https://www.ivn.nl/groenerevolutiezuidholland

Esmeralda Eggen

Projectleider Kind & Natuur 

IVN Natuureducatie Zuid-Holland

Gebruikte foto’s met dank aan Wietske Teunissen en Esmeralda Eggen

De eerste druk van de Springzaad inspiratiemappen is op dit moment uitverkocht. Op dit moment wordt hard gewerkt aan een herdruk. Wil je alvast voor bestellen? Dat kan…. Stuur hiervoor een mail naar info@springzaad.nl

Dit artikel is bedoeld voor iedereen die met kinderen naar buiten gaat om samen van alles te ontdekken in de natuur

In de herfst hebben de meeste planten zaden gevormd en vele daarvan zijn ook al  verspreid. Maar bij een aantal planten zie je nog zaden of zaaddozen zitten, bijvoorbeeld bij teunisbloemen, venkel en stokrozen. In de periode dat planten hun zaden verspreiden, is het ook een goede tijd om zelf zaden te verzamelen en deze op te kweken. Als je nu tweejarige planten zaait zoals de teunisbloem, vormen ze  een bladrozet en bloeien waarschijnlijk volgende zomer al. Maar andere soorten zoals de wilde peen, kiemen pas in het voorjaar.    

Afbeelding met buiten, plant, boom, bloem

Automatisch gegenereerde beschrijving
Kleine teunisbloem met bloemen en zaaddozen

Ontdek het! 

Verzamelen van zaden 

Ga in je omgeving, in tuinen en bermen, op zoek naar planten met rijpe zaden, bijvoorbeeld koninginnekruid, wilde peen en guldenroede. De kinderen zien vast wel dat iedere plant verschillend is. De ene soort heeft zaden in zaaddozen, bij de andere zitten er pluizen aan waarmee ze makkelijk wegwaaien op de wind. Haal de zaden voorzichtig van de planten en doe ze in zakjes of doosjes: soort bij soort. Je kunt ook bessen verzamelen, zoals die van de hulst en sleedoorn, of rozenbottels want daar zitten zaden binnenin. Hazelnoten, eikels, beukennootjes en kastanjes zijn natuurlijk ook zaden. Schrijf op ieder zakje of doos de naam van de betreffende plant, struik of boom. 

Afbeelding met fruit, druif

Automatisch gegenereerde beschrijving
Sleedoornbessen

Afbeelding met plant

Automatisch gegenereerde beschrijving
Zaden van de wilde peen

Zaaien

Om te beginnen maak je wat zaaibakken of potten klaar. Alles is geschikt, ook bijvoorbeeld plastic dozen waar ijs of afhaaleten in zat. Zorg er wel voor dat er in de bodem gaatjes zitten zodat er geen water in blijft staan, want anders krijg je schimmels en gaan de plantenwortels rotten. Je kunt voor iedere soort een aparte bak nemen en er een kaartje bij zetten met de naam van de plant erop.   

Meng biologische potgrond met flink wat zand en vul daar de bakken of potten mee. Bovenop leg je een dun laagje puur zand. In dat laagje zand zaai je de zaden en daarna strooi je er weer een dun laagje zand of heel fijn grind overheen. Tot slot sproei je er water over.  

Afbeelding met gras, verschillende

Automatisch gegenereerde beschrijving
Zaaibakken met kiemend zaad. Grappig om te zien dat de kiemblaadjes meestal anders zijn dan het normale blad van de plant.  

.  

Kiemen, verspenen en planten 

De zaaibakken of potten mogen niet uitdrogen. Als je een kasje hebt, kun je ze daarin zetten. Leg er anders een glasplaat, een stuk plastic of plastic deksel overheen. Zodra de zaden goed opkomen, haal je het glas of plastic weg. Controleer tijdens het hele proces geregeld of de grond water nodig heeft.

Wanneer de zaden kiemen, verschilt per soort. In het algemeen geldt dat zaden die direct van de plant komen, vrij snel zullen kiemen. Zijn zaden in kiemrust, dus al een tijdje droog bewaard, dan kan het wel eens lang duren. Er zijn zelfs soorten die eerst een koude-impuls nodig hebben, dus daar moet ‘de vorst overheen’. 

Wanneer het zaaisel opkomt, begin dan niet te snel met verspenen. Laat de plantjes eerst wat wortels vormen, voor je ieder plantje in een aparte pot met biologische potgrond zet. Daarin kunnen ze rustig uitgroeien.   

Zolang het niet vriest, kun je de jonge planten in de volle grond zetten. Daar zullen ze meer wortels vormen. Als het echt gaat winteren, gaan alle planten in rust. Pas in het voorjaar krijgen ze een groeispurt om dan volop te gaan groeien en bloeien!   

Afbeelding met gras, buiten, groente, stof

Automatisch gegenereerde beschrijving
Jonge planten in potten met biologische potgrond

Activiteiten voor kinderen

1. Verzamelen en zaaien 

Verzamel een aantal verschillende zaden van planten in je omgeving. Maak potten of bakken gereed en zaai de zaden. Het is de uitdaging om de zaden helemaal te laten uitgroeien tot bloeiende planten. 

2. Houd een logboek bij

Kijk geregeld hoe het met de zaden gaat. Wanneer komen de eerste groene blaadjes te voorschijn, wanneer zie je een stengeltje etc. Schrijf iedere nieuwe ontwikkeling op en noteer de datum erbij. Het wordt nog leuker als je er tekeningen bij maakt of er foto’s bij plakt.   

3.  Filmpjes

Bekijk filmpjes over zaden en kiemende planten via Schooltv en/of YouTube.

Websites

www.schooltv.nl

Filmpjes: Kiemen – zaden kunnen kiemen, Hoe groeien uien? Het hele groeiproces van zaadje tot ui, Hoe groeit een paardenbloem? Kastanjes – Een kastanje wordt een kastanjeboompje

Tekst: Marlies Huijzer

Foto’s: Martin Stevens